Öğretmen "okula ilgisi azaldı" diyor. Siz evde sabah kalkmakta zorlandığını, çabuk yorulduğunu fark ediyorsunuz. Soluk ten, halsizlik, gün içinde enerjisizlik... Bunların zaman zaman gözden kaçan ortak bir nedeni olabilir: demir eksikliği. Bu yazıda okul çağı çocuklarda demir eksikliğini ele alıyoruz.
Demir Neden Önemli Bir Mineraldir?
Demir; kanın oksijeni vücuda taşıması ve normal enerji oluşum metabolizması için gerekli bir mineraldir. Okul çağı, çocuğun demir ihtiyacının görece yüksek olduğu dönemlerden biridir. Bu nedenle demir, dengeli beslenmede göz ardı edilmemesi gereken ögelerden biridir.
Gizli Demir Eksikliği Nedir?
Kan değeri (hemoglobin) henüz normal sınırda olsa bile, vücudun demir deposunu gösteren ferritin düşükse belirtiler başlayabilir. Araştırmalar, düşük ferritin düzeyinin gün içindeki yorgunluk ve okul gününe uyum üzerinde etkili olabileceğini; üstelik belirgin bir kansızlık tablosu oluşmadan da bunun görülebileceğini belirtmektedir.
Demir Eksikliğinde Görülebilen Belirtiler
- Soluk ten ve soluk dudaklar
- Sürekli yorgunluk ve halsizlik
- Gün içinde çabuk bitkin düşme
- Baş ağrısı ve zaman zaman baş dönmesi
- Tırnaklarda kırılganlık
- Buz veya toprak gibi yenmeyen şeyleri yeme isteği (pika)
- Bacaklarda huzursuzluk hissi
Bu belirtiler başka nedenlere de bağlı olabilir; tek başına bir tanı anlamına gelmez.
Tanı İçin Ne Yapılmalı?
Tam kan sayımı tek başına yeterli olmayabilir; hekim gerek görürse ferritin ölçümü de isteyebilir. Demir alımına yönelik her türlü düzenleme, yalnızca tanı konulduktan sonra, hekimin belirlediği doz ve biçimde yapılmalıdır. Hekime danışmadan rastgele demir vermek doğru değildir ve sakıncalı olabilir.
Demir Açısından Zengin Besinler
Hayvansal kaynaklı (daha iyi emilen) demir: kırmızı et, tavuk, hindi, balık ve yumurta sarısı. Bitkisel kaynaklı demir: mercimek, nohut, kuru fasulye, ıspanak, tam tahıllar ve kuru kayısı. Bitkisel kaynaklı demiri taze sebze ve meyvelerle birlikte, çeşitli ve dengeli bir sofrada sunmak önerilir.
Kaynakça
Türkiye Milli Pediatri Derneği. Demir Eksikliği ve Demir Eksikliği Anemisi Rehberi.
T.C. Sağlık Bakanlığı. Çocukluk Dönemi Beslenme Önerileri.
