Oğlum bir yerde iki dakika sakin duramazdı. Koltuklardan atlar, kendi etrafında döner, her fırsatta bir yere tırmanıp sallanırdı. Evde “in oradan, dur, düşeceksin” demekten yorulmuştum. Onu tembelliğe değil, tam tersine bitmek bilmeyen bir hareket ihtiyacına sahip biri olarak görmeye başladığımda her şey değişti. Bu bakış açısı, sürekli “dur” demekten yorulan ilişkimizi de yavaş yavaş onardı.
Bu hareketlilik neydi?
Bir süre “yaramaz, hiç durmuyor” diye düşündüm. Ama gözlemledikçe bunun rastgele değil, belirli bir ihtiyaç olduğunu gördüm.
Hareket arayışı (bazı çocukların sallanma, dönme, zıplama gibi güçlü hareket uyaranlarına belirgin biçimde ihtiyaç duyması) çocuğun sinir sisteminin kendini düzenleme biçimlerinden biridir. Oğlum aslında yaramazlık yapmıyor, bedeninin ihtiyaç duyduğu uyaranı arıyordu. Bu ihtiyacı bastırmak değil, güvenli yollarla karşılamak gerekiyordu.
Yasak yerine yönlendirme
“Dur, otur, kıpırdama” demenin işe yaramadığını gördüm; çünkü bastırılan enerji kısa süre sonra daha da güçlü geri dönüyordu. Bunun yerine, bu ihtiyacı boşaltacağı güvenli fırsatlar yaratmaya karar verdim.
İşe yarayan hareket oyunları
Salıncak ve sallanma: Bahçede ya da parkta salıncak, onun en çok rahatladığı etkinlik oldu. Ritmik sallanma, ardından belirgin biçimde sakinleşmesini sağlıyordu.
Zıplama alanı: Yere serilen minderler ve “sadece burada zıpla” kuralı, koltuk atlamalarının yerini aldı. Enerjisini güvenli bir alana yönlendirdik.
Denge ve dönme: Yerdeki bir çizgide denge yürüyüşü ve kontrollü dönme oyunları, aradığı uyaranı güvenli biçimde sundu.
Ağır iş oyunları: Yastık taşımak, kutu itmek gibi “güç isteyen” oyunlar da onu şaşırtıcı biçimde sakinleştiriyordu.
Ne değişti?
Gün içinde düzenli hareket fırsatı bulduğunda, oğlum masaya oturduğunda ya da sakin olması gereken anlarda çok daha rahat durabiliyor. Enerjisini bastırmak yerine güvenli biçimde boşaltmak, hem onu hem beni rahatlattı. Evdeki “dur, in oradan” gerginliği azaldıkça, aramızdaki ilişki de yumuşadı.
Sakin anlar için hazırlık
Fark ettiğim önemli bir şey, oğlumun hareket ihtiyacını doğru zamanda karşılamanın işe yaradığıydı. Sofraya oturmadan ya da uykudan önce kısa bir hareket molası vermek, ardından gelen sakin anı çok daha kolay geçirmesini sağladı. Böylece hareket, sakinliğin düşmanı değil, ona giden yol hâline geldi.
Ev dışında da bu hazırlık işe yaradı. Uzun bir araba yolculuğu ya da bir misafirlik öncesinde parkta enerji boşaltmak, oğlumun o ortamlarda daha rahat durmasını sağladı. Yani mesele hareketi engellemek değil, doğru zamanlamaktı.
Aynı yolda olan ebeveynlere
- Sürekli hareketi yaramazlık değil, bir ihtiyaç olarak görmek.
- Enerjiyi bastırmak yerine güvenli alanlara yönlendirmek.
- Gün içine düzenli salıncak, zıplama ve denge fırsatları koymak.
- Sakin olması beklenen anlardan önce hareket ihtiyacını boşaltmasını sağlamak.
Küçük bir not
Hareketlilik günlük hayatı, uykuyu ve öğrenmeyi ciddi biçimde zorluyor ya da ani ve riskli davranışlarla birlikteyse, bir çocuk hekimine ya da bu konuda çalışan bir uzmana danışmak yerinde olur. Benimki güvenli fırsatlarla dengelenen bir durumdu.
Neden işe yaradı?
İşe yarayan şey oğlumu durdurmak değil, hareket ihtiyacına güvenli bir kanal açmaktı. Bedeni bu uyaranı aldığında zihni de sakinleşiyordu. Bir salıncağın ve birkaç minderin, bitmek bilmeyen “dur” uyarılarından çok daha etkili olduğunu görmek benim için öğretici oldu.
Aktif bir çocuğun enerjisi ve gelişimi için dengeli beslenme de bu tablonun bir parçası. Uzbionik Boy Uzatma ve Gelişim Takviyesi, çocukların günlük vitamin ve mineral ihtiyacını desteklemeye yönelik hazırlanmış bir tamamlayıcıdır; dengeli beslenmenin ve bol hareketin yerini tutmaz, bu bütünün yanında düşünülür.
Kaynakça
Türkiye Ergoterapistler Derneği. Duyu bütünleme ve çocuk gelişimi bilgilendirmesi.
Yörükoğlu, A. Çocuk Ruh Sağlığı. Özgür Yayınları.
