Bir defter sayfası sayilarla dolu, kalem elde, ama çocuk yazmaya başlayamıyor. 'Bilmiyorum' diyor, oysa aynı konuyu geçen hafta rahatça çözmüştü. Bu durum çoğu zaman zeka veya bilgi eksikliğiyle ilgili değil – bilişsel bilimde 'matematik kaygısı' olarak tanımlanan bir mekanizmayla ilgili olabilir.
Matematik Kaygısı Nedir?
Bilişsel nörobilim alanındaki beyin görüntüleme çalışmaları, sayılarla ilgili görevler sırasında bazı çocuklarda beynin kaygı ile ilişkili bölgelerinin aktive olduğunu gösteriyor. İlginç olan, bu aktivasyonun çocuğun matematik bilgisiyle doğrudan ilişkili olmaması – yani bilgi orada, ama kaygı bu bilgiye erişimi zorlaştırıyor.
Kaygı Çalışma Belleğini Nasıl Bloke Ediyor?
Bir problem çözülürken beyin, geçici bilgiyi tutan 'çalışma belleği' adı verilen bir alanı kullanır. Kaygı yüksek olduğunda, bu alanın bir kısmı kaygıyı yönetmeye ayrılıyor – geriye problem çözmek için daha az kapasite kalıyor. Bu yüzden kaygılı bir çocuk, aslında bildiği bir işlemi o an 'hatırlayamıyormuş' gibi hissedebiliyor.
Ebeveynin Kendi Deneyimi Nasıl Yansır?
Çalışmalar, ebeveynin kendi okul döneminde matematikle ilgili yaşadığı olumsuz deneyimlerin, fark edilmeden çocuğa aktarılabildiğini gösteriyor. 'Ben de matematikten hiç anlamazdım' gibi gündelik bir cümle, masum görünse de çocuğun matematiği nasıl çerçevelediğini etkileyebiliyor.
'Hızlı Olmak' Baskısı
Süre tutulan testler veya 'çabuk çöz' gibi ifadeler, bazı çocuklarda performans kaygısını artırabiliyor. Aslında matematiği anlamak ile hızlı çözmek farklı şeyler; ama bu ikisi sıkıkı bağlanmış bir şekilde sunulduğunda, 'yavaş olmak' bazı çocuklarda 'başarısız olmak' ile eş anlamlı hale gelebiliyor.
Evde Kaygıyı Azaltacak Küçük Adımlar
Sayılarla 'test' havası taşımayan oyunlar – alışverişte para hesaplama, mutfakta ölçü kaplarıyla oynama, masa oyunlarında zar atma – çocuğun sayılarla rahat bir ilişki kurmasına yardımcı olabiliyor. Bu tür aktivitelerde 'doğru cevap' baskısı olmadığı için, beyin sayıları kaygıyla değil merakla ilişkilendirmeye başlayabiliyor.
