Fotoğrafa bakıyorsunuz. Sınıf kompozisyonu, çocuklar dizili. Siziinki nin başı, yanındakinin omzunun hizasında. Bir his oturuyor içinize. Kaygı mı, üzzüntü mü, çaresizlik mi? Belki hepsi biraz. Bu his çok yaygın. Ve çoğu zaman gereksiz. Ama "gereksiz mi, değil mi" sorusunu cevaplamak için önce bazı şeyleri anlamak gerekiyor.
Boy Yüzeyliği Nedir, Nasıl Okunur?
Çocukların boyu, yaş ve cinsiyete göre hazırlanmış büyüme eğrileri üzerinde değerlendirilir. 3. yüzelik: 100 çocuktan 97'si daha uzun, 3'ü daha kısa. 50. yüzelik: ortalama boy, ortan ca değer. 97. yüzelik: 100 çocuktan yalnızca 3'ü daha uzun. 3. yüzeyliğin altında olmak, mutlaka patolojik değildir; ama dikkatli takip gerektirir.
Tek bir ölçüm değil, zaman içindeki değişim önemlidir. Bir çocuk 5. yüzelikte olup her yıl düzenli büyüyorsa genellikle endişe gerekmez. Ama 40. yüzelikten 10. yüzelike gerileyen bir çocuk daha dikkatli değerlendirme ister.
Boy Büyümesini Belirleyen 5 Ana Faktör
1. Genetik — Hedef Boy Hesabı
Boyun yaklaşık %60-80'i genetikle belirlenir. Erkek çocuklar: (Annenin boyu + Babanın boyu + 13) / 2. Kız çocuklar: (Annenin boyu + Babanın boyu - 13) / 2. Bu hesaplamaya ±8-9 cm'lik bir aralık eklenir.
2. Beslenme — Büyümenin Yakıtı
Boy gelişimi için kritik besinler: Protein (kemik ve kas dokusu inşası), Kalsiyum + D Vitamini (kemik uzaması ve yoğunlaşması), Çinko (büyüme hormonu reseptör duyarlılığı), Magnezyum (kemik mineralizasyonu) ve A Vitamini (kemik hücresi fonksiyonu).
3. Uyku — Büyüme Hormonunun Zirvesi
Büyüme hormonu (somatotropin), büyük ölçüde gece uykusunun ilk birkaç saatinde salgılanır. 4-6 yaş 10-12 saat, 7-12 yaş 9-11 saat uyku önerilir.
4. Fiziksel Aktivite
Düzenli ağırlık bindiren egzersiz (yürüme, koşma, atlama) kemik yapım hücrelerini uyarır. Günde 60 dakika orta-yüksek yoğunlukta aktivite önerilir.
5. Genel Sağlık Durumu
Kronik hastalıklar, tedavisiz alerjik hastalıklar, uzun süreli kortikosteroid kullanımı boy büyümesini olumsuz etkileyebilir.
Ne Zaman Doktora Gitmelisiniz?
- Boy 3. yüzeyliğin altındaysa
- Büyüme hızı yılda 4 cm'in altına düştüyse
- Büyüme eğrisi aşağı doğru kırılma gösteriyorsa
- Yorgunluk, iştahsızlık, kabızlık gibi belirtiler varsa
